Uygulamayı indir

Yunus 10:24

Ayet üç-aşamalı bir benzetme kurar: (1) yağmur iniyor, bitkiler gürleşiyor — bereket; (2) yer "zuhruf"unu (süsünü) alıyor, sahipleri "kâdirûn ʿaleyhâ" (üzerinde güç sahibi) sanıyor kendilerini — kontrol yanılsaması; (3) emir gelir, "kâ-en lem teġne bi'l-emsi" (sanki dün de yokmuş gibi) biçilmiş hale gelir.

إِنَّمَا مَثَلُ ٱلْحَيَوٰةِ ٱلدُّنْيَا كَمَآءٍ أَنزَلْنَـٰهُ مِنَ ٱلسَّمَآءِ فَٱخْتَلَطَ بِهِۦ نَبَاتُ ٱلْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ ٱلنَّاسُ وَٱلْأَنْعَـٰمُ حَتَّىٰٓ إِذَآ أَخَذَتِ ٱلْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَٱزَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَآ أَنَّهُمْ قَـٰدِرُونَ عَلَيْهَآ أَتَىٰهَآ أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَـٰهَا حَصِيدًا كَأَن لَّمْ تَغْنَ بِٱلْأَمْسِ ۚ كَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلْـَٔايَـٰتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Dünya hayatının misali şöyledir: Gökten indirdiğimiz su ile, insanların ve hayvanların yediği bitkiler birbirine karışmıştır. Nihayet yeryüzü süslerini takınıp süslendiği ve sahipleri kendilerini ona gücü yeter sandıkları bir sırada, geceleyin veya gündüzün, ona emrimiz gelivermiştir, ansızın ona öyle bir tırpan atıvermişiz de sanki bir gün önce orada hiçbir şenlik yokmuş gibi oluvermiştir. Düşünen bir kavim için âyetlerimizi işte böyle açıklarız.

Yunus 10:24 · Meal: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Tasvir

Üç âna sığdırılan bir ömür: doğuş, gönenç illüzyonu, ânî son. "Kavmin yetefekkerûn" — bu döngüyü görmek tefekkür gerektirir.

İlim

Bitki büyüme döngüsü ekolojide bilinen bir olgu: yağmur → çimlenme → gelişim → hasat veya kuruma → başa dön. Tüm bitki örtüsü tarımsal bir yıl içinde bu döngüyü tamamlar; ayetin "dün yokmuş gibi" tasviri yıllık biyolojik bir gerçek. İnsan psikolojisinde "kontrol illüzyonu" (Langer 1975) — sürekli olduğunu sandığımız sistemler üzerindeki **görünür kontrolün** gerçekçi olmaması — ayetin "kâdirûn ʿaleyhâ" tasvirini günlük gözlem dilinde tarif eder.

Tefsir

Râzî dünya-bitki benzetmesinin Kuran'da defaatle (3:14, 18:45, 39:21) tekrarlandığını gösterir; her tekrar farklı bir açıyı vurgular. Burada vurgu **gönençten ânî sonsa hızlı geçiş** üzerinedir.

Kaynaklar

Tefsir: Râzî (Mafâtih); İlim: bitki ekolojisi, kontrol illüzyonu (sosyal psikoloji).

← YunusKur’an oku →Yunus →