Yunus 10:67
Ayetin iki fiili gece ve gündüze farklı amaçlar verir.
هُوَ ٱلَّذِى جَعَلَ لَكُمُ ٱلَّيْلَ لِتَسْكُنُوا۟ فِيهِ وَٱلنَّهَارَ مُبْصِرًا ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَـَٔايَـٰتٍ لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ
O, öyle bir Allah'dır ki, içinde dinlenesiniz diye sizin için geceyi, göresiniz diye de gündüzü yaptı. Elbette bunda söz dinleyecek olan bir kavim için âyetler (ibretler) vardır.
Yunus 10:67 · Meal: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır
Tasvir
"Li-teskünû" — sükûnet bulmak için; "sekene" kökü "durmak, yerleşmek, dinlenmek" demektir. Gece, bir durma zamanı. Gündüz ise "mubsır" — aydınlatıcı, gözün görebildiği. İki zaman dilimi iki ayrı insanî ihtiyaca bağlanır: biri için durmak, öteki için görmek. Ayet geceyi sadece "karanlık zaman", gündüzü sadece "aydınlık zaman" olarak anmaz; her birinin kendi işlevi vardır.
İlim
Kronobiyoloji bedenin yaklaşık 24 saatlik bir iç saati olduğunu gösterir — sirkadyen ritim. Melatonin hormonu akşam karanlığıyla yükselir, uyku basıncı artar, vücut ısısı düşer, metabolizma yavaşlar. Gündüz tersine işler: kortizol yükselir, uyanıklık artar, sindirim hızlanır. Ayetin gece-sükûnet, gündüz-görmek ikilemi bu iç ritimle yan yana konulabilir: geceye sığınan bir tür ihtiyaç modern fizyolojide de karşılık bulur.
Tefsir
Kurtubî "li-teskünû" ifadesine özellikle dikkat çeker — sükûnet sadece uyumak değil, zihnin, bedenin ve duyuların birlikte dinlenmesini kapsar. Ayet aynı zamanda tefekkürün zamanına da ipucudur; klasik müfessirler gecenin son üçte birini (teheccüd vakti) tefekkürün en açık zamanı olarak görür. Ayetin kapanışı ilginçtir: "işiten bir topluluk için." Gece görmeye değil, duymaya uygundur.
Kaynaklar
Tefsir: Ebû Abdillâh el-Kurtubî · el-Câmi' li-Ahkâmi'l-Kur'ân. İlim: kronobiyoloji · sirkadyen ritim, melatonin regülasyonu (temel fizyoloji).