Lokmân 31:10
Ayet iki fiili yan yana dizer: gök "bilâ amedin terevnehâ" (göreceğiniz direkler olmadan) yükseltildi; yere "revâsî" (ağırlıklı, sabit yapılar) "en temîde bikum" (sizi sarsmasın diye) atıldı.
خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ۖ وَأَلْقَىٰ فِى ٱلْأَرْضِ رَوَٰسِىَ أَن تَمِيدَ بِكُمْ وَبَثَّ فِيهَا مِن كُلِّ دَآبَّةٍ ۚ وَأَنزَلْنَا مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَأَنۢبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ كَرِيمٍ
O, gökleri direksiz yarattı, onları görüyorsunuz. Yeryüzüne de sizi çalkalar diye ağır baskılar (sabit ve büyük dağlar) bıraktı ve orada herbir hayvandan üretti. Hem biz gökten bir su indirdik de orada her güzel çiftten (veya her hoş çeşitten) bitkiler yetiştirdik.
Lokmân 31:10 · Meal: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır
Tasvir
Görünmeyen bir destek (gök) ve görünen bir ağırlık (dağ) aynı cümlede, aynı düzenin iki yüzü olarak sunulur.
İlim
Klasik tefsir "bilâ amedin terevnehâ" ifadesini iki şekilde okur: (1) görünen direkler olmaksızın; (2) gözün göremediği desteklerle. Bu ikinci okuma modern fizikle aynı şeyi söylemez; ama aynı imgeyi paylaşır: gök cisimleri birbirine görünür bir dayanak olmadan, karşılıklı kütleçekimle bağlıdır. "Revâsî" kelimesinin "ağırlık, demir atmış kütle" anlamı ise klasik tefsirde yerin denge içinde tutulması olarak okunur; yeryüzü morfolojisinde büyük kütlelerin bulunduğu bölgeye verdiği durağanlık ayetin imgesiyle yan yana konulabilir, ancak bu birebir bir bilimsel açıklama değil, ayetin gözlem diliyle modern gözlemin buluştuğu bir noktadır.
Tefsir
Elmalılı "bilâ amedin terevnehâ" ifadesini "görülemeyen destekler" şeklinde okur ve bu okumanın klasik tefsir geleneğinde kabul gördüğünü aktarır. Râzî ayetin iki öğeyi — gök ve yer — aynı düzenin içinde birleştirdiğine dikkat çeker: üstte görünmeyen bir tutucu, altta görünen bir sabitleyici. Ayetin devamı sular ve canlılara uzanır — düzen sadece kütlelerde değil, hayatın kendisinde de aynı elden tarif edilir.
Kaynaklar
Tefsir: Elmalılı Hamdi Yazır · Hak Dini Kur'an Dili; Fahreddin er-Râzî · Mefâtîhu'l-Gayb.