A'râf 7:54
Ayetin en canlı imgesi gündüzü kovalayan gece.
إِنَّ رَبَّكُمُ ٱللَّهُ ٱلَّذِى خَلَقَ ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَٱلْأَرْضَ فِى سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ ٱسْتَوَىٰ عَلَى ٱلْعَرْشِ يُغْشِى ٱلَّيْلَ ٱلنَّهَارَ يَطْلُبُهُۥ حَثِيثًا وَٱلشَّمْسَ وَٱلْقَمَرَ وَٱلنُّجُومَ مُسَخَّرَٰتٍۭ بِأَمْرِهِۦٓ ۗ أَلَا لَهُ ٱلْخَلْقُ وَٱلْأَمْرُ ۗ تَبَارَكَ ٱللَّهُ رَبُّ ٱلْعَـٰلَمِينَ
Şüphesiz Rabbiniz Allah, gökleri ve yeri altı günde yarattı, sonra Arş üzerine hükümran oldu. O, geceyi durmadan onu kovalayan gündüze bürüyüp örter; güneş, ay ve yıldızlar emrine âmâdedir. İyi biliniz ki yaratma ve emir O'nundur. Âlemlerin Rabbi olan Allah ne yücedir.
A'râf 7:54 · Meal: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır
Tasvir
"Yağşî" fiili "örtmek, sarmak" demektir — gece gündüzü bir örtü gibi kaplar. Hemen ardından "yatlubuhû hasîsâ" gelir: "onu hızla kovalıyor." "Hasîs" Arapça'da durmaksızın, aralıksız, nefes almadan kovalayan demektir. Ayet gece-gündüz değişimini durağan bir olgu değil, sürekli bir kovalama olarak anlatır.
İlim
Modern gözlemde gece ve gündüz arasında Dünya yüzeyinde dolanan bir çizgi vardır: terminatör — aydınlık ile karanlığın birleştiği hat. Bu çizgi ekvatorda yaklaşık 1670 km/saat hızla batıya doğru hareket eder. Uzaydan bakıldığında gölgenin Dünya üzerinde bir örtü gibi gezindiği, aydınlığı aralıksız kovaladığı görülür. Ayetin "hızla kovalar" tasviri ile yörüngeden yapılan gözlem yan yana konulabilir; ayet astronomik bir ölçüm vermiyor, bir ritmi anlatıyor.
Tefsir
Elmalılı "hasîsen" kelimesi üzerinde durur ve aralıksız, nefes almadan süren bir kovalama olarak yorumlar. Klasik tefsir geleneği bu ayetteki üç kozmik varlığı — güneş, ay, yıldızlar — tek bir sıfatla birleştirir: "müsahharât", yani boyun eğmiş olanlar. Boyun eğmek burada iradesizlik değil, bir düzene bağlanmış olmaktır; her biri kendi işini yapar, ama hepsi aynı emre uyar.
Kaynaklar
Tefsir: Elmalılı Hamdi Yazır · Hak Dini Kur'an Dili; klasik tefsir geleneği. İlim: terminatör çizgisi, Dünya'nın ekseni etrafında dönüşü (temel jeofizik).