Târık 86:5
Pasaj dört kısa cümlede bir argüman kurar.
فَلْيَنظُرِ ٱلْإِنسَـٰنُ مِمَّ خُلِقَ
Onun için insan neden yaratıldığına bir baksın.
Târık 86:5 · Meal: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır
Tasvir
"Felyenzuri'l-insânu mimme hulika" (insan neden yaratıldığına baksın) — bir çağrı. "Min mâʾin dâfiq" — atılan, sıçrayan, basınçla çıkan bir su. "Yahrucu min beyni's-sulbi ve't-terâib" — bel ile göğüs kafesi arası (kadın-erkek beden coğrafyasında ortak bir bölge). Sonunda "innehu ʿalâ recʿihi le-kâdir" (Allah onun iadesine elbette kadirdir) — argüman kapandı: küçük bir başlangıçtan büyük bir varlığı kuran, aynı varlığı geri kurabilir.
İlim
Üreme biyolojisinde döllenmenin başlangıcı (ejakülasyon) basınçlı bir mikro-akıştır; tek bir döllenmiş hücreden 37 trilyon hücreli erişkin insan oluşur. Bu dönüşüm gözlem alanı içindedir. Ayetin "min mâʾin dâfiq" gözlemi bilimsel bir tarif olarak okunmaz; o günün insan idrakine açık bir gözlemi anar — basınçla atılan bir akıştan büyük bir varlığın çıktığı gerçeği. "Recʿ" (iade) imgesi büyük üretimden küçük başlangıca geri dönmenin sembolik tersinmesidir.
Tefsir
Klasik müfessirler "sulb-terâib" ifadesini iki ayrı yorumla aktarır: Râzî bunu erkek-kadın katkısının ortak coğrafyası olarak okur; İbn Kesîr ise ifadenin sadece erkek bedenine işaret ettiğini söyler. İki yorum birlikte aktarılır; ayetin asıl yükü bu detayda değil, "küçük başlangıç → büyük varlık → iade mümkündür" argümanındadır.
Kaynaklar
Tefsir: Râzî (Mafâtih), İbn Kesîr; İlim: üreme biyolojisi (zigot → çok hücreli organizma).