Zuhruf 43:11
"Bi-kader" (ölçüyle) — keyfî değil, dengeli.
وَٱلَّذِى نَزَّلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءًۢ بِقَدَرٍ فَأَنشَرْنَا بِهِۦ بَلْدَةً مَّيْتًا ۚ كَذَٰلِكَ تُخْرَجُونَ
Allah gökten belli bir ölçüye göre su indirdi. Biz onunla ölü bir memlekete yeniden hayat verdik. İşte siz de kabirlerinizden böyle diriltilip çıkarılacaksınız.
Zuhruf 43:11 · Meal: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır
Tasvir
"Enşernâ" — neşr kökünden, **yayılarak diriltmek** anlamı; aynı kelime ölülerin diriltilişi (nüşûr) için de kullanılır. Tek kelimede iki imge: yağmurun toprağı yaymak/açmak hareketi ile ölülerin kabirden yayılarak çıkışı. "Kezâlike tühracûn" (siz de böyle çıkarılacaksınız) — yağmur-toprak sahnesini doğrudan ahirete bağlar.
İlim
Yağmurun "ölçüye göre" inişi, küresel su döngüsünün dengeli yapısını anar — atmosferin tutabildiği nem, sıcaklık ve buharlaşma oranı sabit denge içindedir. Tek bir kara parçasına sürekli çok az ya da çok fazla yağsa kuraklık veya sel olur; küresel ortalamada bir düzen sürer. Ayet bu dengeyi gözler, ölçüsünü vurgular; bilimsel bir tahminde bulunmaz, gözlemi anar.
Tefsir
Kurtubî "neşr" kelimesinin diriliş ve yayılış arasındaki ortak Arapça kullanımına dikkat çeker; ayet aynı fiili her iki sahnede de kullanır — bu kelime seçimi tesadüfi değil, paralelliği bilinçli kuran bir iz.
Kaynaklar
Tefsir: Kurtubî, Râzî; İlim: küresel su döngüsü dengesi.