Fatir 35:28
Ayet, önceki ayetle (35:27) birlikte okunduğunda bir liste tamamlanır: meyveler, dağlar, insanlar, hayvanlar, davarlar.
وَمِنَ ٱلنَّاسِ وَٱلدَّوَآبِّ وَٱلْأَنْعَـٰمِ مُخْتَلِفٌ أَلْوَٰنُهُۥ كَذَٰلِكَ ۗ إِنَّمَا يَخْشَى ٱللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ ٱلْعُلَمَـٰٓؤُا۟ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ عَزِيزٌ غَفُورٌ
Yine insanlardan, hayvanlardan ve davarlardan da türlü renklileri vardır. Kulları içinde Allah'tan ancak âlimler korkar. Şüphe yok ki Allah çok güçlüdür. Hüküm ve hikmet sahibidir.
Fatir 35:28 · Meal: Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır
Tasvir
Hepsinin ortak sıfatı: "muhtelifün elvânüh" — renkleri farklı. Ayetin çarpıcı dönüşü, bu gözlem listesinden sonra gelir: "innemâ yahşa'llâhe min ibâdihi'l-ulemâ" — Allah'tan ancak bilen kullar korkar. Ayet çeşitlilik listesini bir bilimsel katalog olarak bırakmaz; bu çokluğa âlim bir gözle bakmanın haşyete dönüştüğünü söyler. Kayıt mı, haşyet mi — ayet ikisinin aynı yolda olduğunu ima eder.
İlim
Biyolojik renk çeşitliliği, melanin ve karotenoid grubu pigmentlerin genetik denetimli dağılımından kaynaklanır. İnsan tenindeki farklılıklar güneş ışığına (UV) uyumla ilişkili gen varyantlarına, hayvanlardaki renk çeşitliliği ise kamuflaj ve eş seçimi gibi seçilim baskılarına bağlanır. Aynı küçük pigment ailesinden bu genişlikte bir çeşitliliğin doğması, biyolojide iyi belgelenmiş bir olgudur.
Tefsir
Klasik müfessirler ayetin kayda değer yanının, çeşitlilik ayetlerinin ortasında "ulemâ"nın zikredilmesi olduğunu belirtir: Râzî bu kelimenin sadece dinî ilim sahiplerini değil, "ayetlere bakıp onları gören" bir göz türünü kastettiğini söyler. Kurtubî ayetin kelime dizilişine dikkat çeker: önce çokluk, sonra haşyet. Ayet bir bilme biçimini tarif eder — sayan, sıralayan, katalog yapan değil; gördüğü şeyin içine bakabilen. Bu tür bir bakış, çokluğun arkasında bir birliği fark eder.
Kaynaklar
Tefsir: Fahreddin er-Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb; Kurtubî, el-Câmi' li-Ahkâmi'l-Kur'ân. Not: Fâtır 35:27 (dağlarda beyaz-kırmızı-siyah yollar) Tema 5 · Dağlar'da kullanıldı; bu kart 35:28'e odaklanır ve 35:27'ye yalnızca bağlam olarak değinir.